Hand holding a white and black 35mm camera against sunny blue California skies.

Mediumformaat- versus 35mm-camera's | Wat is het verschil?

Geschreven door: Natalie Carrasco

|

|

Tijd om te lezen 6 min

Welke keuze is de juiste voor jou? Wat maakt elk merk zo bijzonder, en wat zijn de voor- en nadelen van elk merk?

35mm- versus 120-formaat

Je hebt vast weleens bijschriften gezien als ‘op 35mm geschoten’ of ‘vastgelegd op 120-film’ die opduiken in forums en Instagram-posts. Deze termen beschrijven meer dan alleen het formaat en de afmetingen van de gebruikte filmcamera; ze geven inzicht in het creatieve proces van analoge fotografie als geheel.


Dus of je nu trouw bent aan het 35mm-formaat, nieuwsgierig bent naar het dynamisch bereik van middenformaat of gewoon het vakmanschap wilt opsnuiven — laten we de verschillen eens goed bekijken en ontdekken wat elk formaat uniek maakt. Met voorbeeldfoto’s natuurlijk.

Contax T3-foto van het leven en plezier, gemaakt door Natalie Carrasco op 35mm-film
Geschoten op 120-film.
Contax T3-foto van het leven en plezier, gemaakt door Natalie Carrasco op 35mm-film
Geschoten op 35mm.

1.) Middenformaat

Middenformaat draait om een groter opnamevlak. Deze sensoren zijn vaak groter dan die van 35mm-fullframecamera’s, maar iets kleiner dan de nog grotere 4x5-inchfilm. Bij 120-film zie je doorgaans het volgende:


  • Het 645-formaat biedt 16 opnamen per rolletje.
  • Het 6x6-formaat biedt ruimte voor 12 opnamen per rolletje.
  • Het 6x7-formaat biedt tien ruime beelden per rolletje.

Het grootste voordeel is het grotere beeldoppervlak. Vergeleken met fullframe- of compactcamera’s levert middenformaat op 120-film meer detail, een groter dynamisch bereik en rijkere, natuurgetrouwere kleuren op, met de levensechte tonaliteit die je zoekt in portretten en landschappen. Bijna al je favoriete fotografen, zoals Willem Verbeeck, hebben die filmische, maar toch scherpe uitstraling die je met 35mm-camera’s niet zo gemakkelijk kunt evenaren.


Korte geschiedenis


Middenformaat kent een rijke geschiedenis die teruggaat tot het begin van de jaren 1880. Het is een bijzonder romantische vorm van analoge fotografie die fotografen in dit tijdperk van alomtegenwoordige technologie extra zijn gaan waarderen. De klassieke Kodak Brownie verscheen in 1901 als camera voor consumenten en luidde een nieuw tijdperk van creatieve beeldende kunst in. Tegen de jaren vijftig hielp deze camera fotografie toegankelijk te maken voor het grote publiek en maakte hij het idee van een ‘snapshot’ voor de lol populair. Niet veel later kwamen andere geliefde merken zoals Fujifilm, Hasselblad, Bronica en Pentax op de markt en droegen ze verder bij aan de erfenis van middenformaat.


Voorbeelden van middenformaatcamera’s:


  • TLR’s (twin-lensreflexcamera’s) gebruiken twee objectieven: één voor de zoeker en één om de foto daadwerkelijk te maken.
  • SLR’s (spiegelreflexcamera’s) hebben één lens waarmee je het beeld kunt bekijken en vastleggen.
  • Afstandsmetercamera’s maken nauwkeurig scherpstellen mogelijk met een dubbelebeeld-afstandsmeter.
  • Zoeker camera’s hebben meestal een eenvoudige zoeker om het beeld te kadreren, maar geen spiegelmechanisme.

Middenformaatcamera’s zijn groter — en meestal duurder — maar laat je daardoor niet afschrikken. Met de onlinecursussen van Moment is overstappen op 120-film verrassend eenvoudig en bijzonder lonend.

Contax T3-foto van het leven en plezier, gemaakt door Natalie Carrasco op 35mm-film
Geschoten op middenformaat
Contax T3-foto van het leven en plezier, gemaakt door Natalie Carrasco op 35mm-film
Geschoten op middenformaat

Een toegankelijkere vorm van middenformaat


Wil je graag middenformaatfotografie uitproberen zonder met ingewikkelde instellingen te hoeven rommelen? Dan is de  Fuji GA645 de perfecte camera voor beginners. Deze gebruiksvriendelijke 120-compactcamera met afstandsmeter is voorzien van een helder, contrastrijk 60mm f/4-objectief. Zoals de naam al aangeeft, gebruikt hij het 6x4,5-formaat, waarmee je tot 16 opnamen per rolletje 120-film kunt maken.


Wat ik zo fijn vind aan de Fujifilm GA645:


  • Het compacte formaat is vergelijkbaar met dat van een 35mm-Leica.
  • Volledig automatisch.
  • Heeft autofocus (maar is ook storingsgevoelig).
  • Beschikt over automatisch filmtransport.
  • Ongelooflijk goede beeldkwaliteit.
  • Heeft automatische belichting, zodat je niet hoeft te gokken.
  • Heeft een ingebouwde lichtmeter.
Contax T3-foto van het leven en plezier, gemaakt door Natalie Carrasco op 35mm-film
Foto door Lomography met de Fujifilm GA645
Contax T3-foto van het leven en plezier, gemaakt door Natalie Carrasco op 35mm-film
Foto door Lomography met de Fujifilm GA645

2.) 35mm-filmcamera’s

Pentax K1000De kans is groot dat je eerste ‘echte’ filmcamera een spiegelreflexcamera is. Die vormt de brug tussen een eenvoudige compactcamera en een gebruiksvriendelijk toestel van voldoende hoge kwaliteit, zodat je niet voortdurend naar meer verlangt.


Wat is een spiegelreflexcamera?


Met een SLR-camera (single-lens reflex) kijk je door dezelfde lens waarmee de foto wordt gemaakt. Een spiegel en een prisma leiden het beeld naar je zoeker, zodat je precies ziet wat de film vastlegt. Dat neemt een groot deel van het giswerk weg en biedt een echt beeld door de lens. Wanneer je de ontspanknop indrukt, klapt de spiegel omhoog, valt er licht op de film en klapt de spiegel weer omlaag. Zo werken doorgaans de meeste gebruiksvriendelijke 35mm-camera’s.


Voor de meeste mensen die overstappen van een camera op hun telefoon, is een 35mm-SLR de eerste ‘echte’ camera die alles meteen een stuk serieuzer laat voelen. SLR-camera’s zijn vaak draagbaar en relatief betaalbaar, met een enorme tweedehandsmarkt en volop lenzen om te ontdekken op sites als eBay of Etsy. Je krijgt ook meer opnamen per rol dan bij middenformaat — meestal 24 of 36 — zodat je kunt experimenteren zonder dat het je een fortuin kost om een rol vol te schieten. De draaiknoppen en instellingen zijn meestal vrij toegankelijk, en er zijn talloze YouTube-video’s die je op weg helpen als je vastloopt.


Waarom 35mm in plaats van middenformaat?


Hoewel middenformaatcamera’s een hogere technische beeldkwaliteit bieden, zijn 35mm-camera’s de wendbaardere keuze voor dagelijks gebruik. Afhankelijk van je 35mm-camera kun je met een vrij betaalbare uitrusting nog steeds verbluffende foto’s maken. Er is een hele wereld aan gebruikte camera-accessoires voor iedereen, van absolute beginners tot professionals. Zelf gebruik ik graag de Canon EOS 1V SLR als mijn vaste tweede filmcamera naast mijn digitale Fujifilm GFX. Maar als je iets eenvoudigers wilt, kun je online voor ongeveer $100 een Pentax K1000 vinden.

Flitslicht op wilde bloemen bij zonsondergang
Gefotografeerd op 35mm
Flitsfoto’s op 35mm-film in een auto tijdens een roadtrip door Californië
Gefotografeerd op 35mm

Compactcamera’s


Compactcamera’s zijn de afgelopen jaren enorm populair geworden, vooral onder beroemdheden als Selena Gomez en Frank Ocean. Dankzij hun kleine formaat en bijzonder gebruiksvriendelijke functies zijn compactcamera’s bij uitstek geschikt om zonder gedoe foto’s te maken. Je richt de camera simpelweg op je onderwerp en drukt af... de camera regelt de rest door de instellingen automatisch nauwkeurig op het onderwerp af te stemmen.


De meeste nieuwere modellen hebben autofocus en ingebouwde lichtmeting, terwijl sommige ook digitale zoom bieden. De bediening is bewust eenvoudig gehouden; dat is juist het idee. Ze zijn perfect voor reisjes, feestjes tot diep in de nacht en alles daartussenin, wanneer je iets met meer sfeer wilt dan een iPhone.


De prijzen van compactcamera’s lopen echter sterk uiteen — van ongeveer $25 voor een eenvoudig, afgeleefd exemplaar tot $2.500 voor populaire topmodellen zoals de Contax T3. Het hangt allemaal af van je voorkeuren en budget.


En hoewel de meeste compactcamera’s misschien niet de creatieve vrijheid bieden van een SLR- of middenformaatcamera met een grote sensor of verwisselbare lenzen, zijn ze toch een perfecte aanvulling op je cameratas. Ze zijn leuk, schattig en een ideale kennismaking met analoge fotografie.

Gefotografeerd op 35mm met een Klasse W Fujifilm door Reggie
Gefotografeerd met een Contax T3
Gefotografeerd op 35mm met een Klasse W Fujifilm door Reggie
Gefotografeerd met een Contax T3

3.) Wanneer gebruik je welk formaat?

Het verschil tussen 35mm- en 120-filmcamera’s is onmiskenbaar, maar uiteindelijk draait het om de camera, de lens, de configuratie en het soort fotografie. Ik heb heel veel foto’s gemaakt met mijn 35mm-compactcamera waar ik dol op ben, terwijl een paar van mijn foto’s op 120-film met mijn prijzige Mamiya 645 AFD uitzonderlijk middelmatig zijn uitgevallen.


Eerlijk gezegd doet de grootte van je sensor er alleen toe wanneer die ertoe doet. De manier waarop de fotograaf het gereedschap gebruikt om een beeld te creëren, bepaalt het resultaat. Het is misschien niet het nuttigste antwoord, maar het is bevrijdend om te weten dat fotografie, nogmaals, om meer draait dan alleen apparatuur. Het is een samenspel van licht, compositie, instellingen, onderwerp en intentie.


Hoewel de meeste mensen met 35mm beginnen, biedt middenformaat meer mogelijkheden voor handmatige en professionele fotografie. Soms voel ik me een beetje ongemakkelijk als ik met een 35mm-camera in plaats van een 120-camera op een bruiloft of grote productieopname verschijn, maar daar is geen reden voor. Beide formaten zijn bijzonder waardevolle vaardigheden in de fotografie en vormen een prachtig eerbetoon aan een meer handmatige manier van vastleggen.

Kodak is beter geschikt voor warmere omstandigheden met mooi natuurlijk licht.

Kodak heeft een groter dynamisch bereik en behoudt meer details.

Kodak geeft huidtinten beter en natuurgetrouwer weer.

Fujifilm is ideaal voor heldere, lichte onderwerpen met een frisse uitstraling.

Fujifilm heeft koelere tinten dan Kodak.

Beide zijn gevestigde grootheden en bieden veelzijdige looks voor allerlei onderwerpen.

Portret van een vrouw met een zonnebloem, gefotografeerd op film
Gefotografeerd op Kodak door Natalie Carrasco
De skyline van Chicago, gefotografeerd op film
Gefotografeerd op Fujifilm door Gene Yoon

Veelgestelde vragen

Wat is het werkelijke formaatverschil tussen 35mm en 120?

35mm: beeldformaat van 24×36 mm.


120 (middenformaat): meerdere opties — 6×4,5 (circa 41×56 mm), 6×6 (56×56 mm), 6×7 (56×70 mm), 6×9 (56×84 mm), enzovoort. Het negatief is 2 tot 4 keer groter dan dat van 35mm.

Is het korrelbeeld anders?

Ja. Bij hetzelfde filmtype en dezelfde ISO ziet 120 er cleaner/gladder uit. 35mm vertoont meer zichtbare korrel, wat velen heerlijk vinden om zijn karakter.

Wat t.e.a.b. scherptediepte en "look"?

Grotere formaten geven een geringere scherptediepte bij hetzelfde gezichtsveld en dezelfde compositie; romigere achtergronden en die mediumformaat “pop.”

Welke is beter voor draagbaarheid en schietgemak?

35mm wint. Kleinere sets, snellere autofocus (indien aanwezig), snellere bediening, geweldig voor reizen en straatfotografie. 120-sets zijn trager en zwaarder—beter voor bewuste fotografie.

Is 120-film te "traag" voor evenementen?

Niet per se. Heel veel bruiloft-/portretfotografen (waaronder ikzelf) houden van 6×4.5 of 6×7 vanwege de look. Plan gewoon je tempo, neem extra backs/rollen mee en meet zorgvuldig.

Bio-afbeelding van Natalie Carrasco

Natalie Carrasco

Een moeder, fotograaf, redacteur & schrijfster, tuinier en zonovergoten yogi gevestigd in Arizona. 

Volg me!

Lees meer: